Tuta tuzağı

Tuta tuzağı, domates bitkisini tehdit eden başlıca zararlılardan biri olan Domates Güvesini engellemek için kullanılan en başarılı yöntemlerden biridir. Domates güvesi, domates yetiştiriciliğinde ana zararlı olarak kabul edilir.

Bilimsel ismi Tuta absoluta olan bu zararlı, Akdeniz ve Avrupa Bitki Koruma Örgütü’nün A1 Karantina Listesi’nde yer almaktadır. Yüksek üreme ve domateslere büyük zarar verme potansiyeline sahiptir.

İlk defa 1917 yılında Peru’da tespit edilen bu canlı 2009 yılında İzmir’in Urla ilçesinde görülmüştür. Kısa zaman sonra ise Ege ve Akdeniz’in tüm sahil şeridine yayılmıştır. Bu zararlı domates bitkisinin tüm organlarında beslenebilir. Hasada %100 oranında zarar verebilir. Kısa süreler içerisinde uzun mesafelere kadar yayılan bu canlı domatesin kalitesini bozar ve pazar değerinin düşünmesine neden olur.

Bu yazımızda domates güvesinin özelliklerinin yanı sıra bu zararlıyla mücadele yöntemlerine ve tuta tuzağına değineceğiz.

Tuta güvesinin zarar verdiği domatesler
Tuta güvesinin zarar verdiği domatesler

Tuta Tuzağı ve Domates Güvesinin Özellikleri

Domates güvesi yaklaşık 6 mm boyundadır ve kanat açıklığı 10 mm’dir. Ayırt edilmesi görece olarak kolay bir canlıdır. Ön kanatları dardır ve üzerinde irili ufaklı siyahımsı noktalar bulunur. Yumurtaları ise ortalama olarak 0.4 mm uzunluğunda, 0.2 mm genişliğindedir. Yumurtadan ilk olarak çıkan larvalar krem renklidir ve başı siyahtır. Larvalar geliştikçe vücut renkleri değişir. Pupası ise 6 mm boyundadır.

Akdeniz ikliminde çok hızlı üreyen bu canlı yalnızca bir yıl içerisinde 10-12 döl verebilir. Çevresel koşullara bağlı olarak bir döl 30-38 gün aralığında tamamlanır. Gündüzleri yaprakların arasına saklanan bu güveler geceleri aktiftir. Yumurtalarını da yaprakların altına, tomurcuklara ve yeşil domateslerin çanak yapraklarının altına bırakırlar. Bir dişi 120-260 arasında yumurta bırakır. Yumurtalar genellikle 4-5 günde açılır.

Larva dönemi 13-15 gün süren güvenin pupa dönemi ise 9-11 gün sürer. Kış aylarını pupa ya da ergin olarak geçirebilirler. Orta Anadolu’da da görülen domates güvesi, bu bölgede kışı geçirememektedir.

Tuta larvalarının yaprakta açtığı galeriler
Tuta larvalarının yaprakta açtığı galeriler

Domates Güvesinin Bitkiye ve Ekonomiye Zararları

Domates güvesinin zarar potansiyeli çok yüksektir. Hem açık alan hem de örtüaltı domates yetiştiriciliğinde ana zararlıdır. Güvenin larvaları, domates bitkisinin kökü dışındaki tüm kısımlarına zarar verir. Larvalar, bitkinin gövdesi, sapları, yaprakları ve domatesleriyle beslenir. Larvaların bitkide açtığı galeriler şeffaf boşluklar olarak kendini belli eder. Bu galeriler zaman içinde nekrotik kahverengi lekelere dönüşür.

Bitki, larvanın açtığı galeriler nedeniyle tamamen kuruyabilir. Güveler daha çok olgunlaşmamış domates meyvelerini tercih ederler. Zarara uğraya meyve Pazar değerini kaybeder. Bunun yanı sıra açtığı galerilerde sekonder yani ikincil mikroorganizmalar yerleştiği için çürümeler başlar.

Yoğun bir popülasyon olması durumunda domates hasadında %50 ila %100 arasında ürün kayıpları oluşur. Bu nedenle domates yetiştiricileri başta Ege ve Akdeniz olmak üzere tüm bölgelerde bu zararlıya karşı önlem almalıdır. Domates güvesine karşı farklı mücadele yöntemleri bulunur. Başlıca yöntem ise tuta tuzağı adı verilen basit bir mekanizmadır.

Domates güvesi larvası
Domates güvesi larvası

 Tuta Güvesiyle Mücadele Yöntemleri

Tuta güvesiyle farklı bazı mücadele yöntemleri bulunur. En etkili yöntem tuta feromon tuzağı olarak bilinen basit bir düzenektir. Bunun yanı sıra kültürel, biyolojik ve kimyasal bazı yöntemlerden de bahsetmek gerekir. Özellikle kültürel yöntemler aksatılmamalıdır.

Kültürel önlemlerden bazıları şu şekildedir;

  • Aşırı azotlu gübre ve sulama yöntemlerinden kaçınılmalı,
  • Zararlının bulaştığı fideler kullanılmamalı ve imha edilmeli,
  • Seralar çift kapılı olmalı ve havalandırma gibi açıklıklar zararlının giremeyeceği şekilde dizayn edilmeli,
  • Tarlada kalan larva ve pupaları imha etmek için hasadın ardından toprak işlenmeli,
  • Zararlının bulaştığı alanlar varsa hasat sonrasında bitki artıkları imha edilmeli,
  • Üretim alanı ve çevresinde domates güvesinin konukçusu olabileceği Solanaceae familyasına ait otlarla mücadele edilmelidir.

Bu güvenin doğal düşmanı olan Nesidiocoris tenuis, Türkiye’de birçok noktada tespit edilmiştir. Bu predatör zararlının yumurta ve larvalarıyla beslenir. Örtüaltı yetiştiriciliğinde ise yumurta parazitoiti Trichogramma evanescens ve avcı N. Tenuis birlikte kullanılmalıdır.

Kimyasal ilaç bir yöntem olarak görülse de öncelikle kültürel önlemler alınmalı biyoteknik mücadele yürütülmeli olmazsa biyolojik mücadeleye girişilmeli ve yine de başarısız olunursa kimyasal ilaçlar tercih edilmelidir. Tüm bunlara karşın en etkili ve başarı oranı yüksek olan yöntem tuta tuzağı olarak bilinir. Tuta feromon tuzağı olarak da bilinen bu yöntem domates güvelerini kontrol edebileceğiniz şekliyle ortadan kaldırır.

Tuta feromon tuzağı
Tuta feromon tuzağı

Tuta Feromon Tuzağı

Tuta tuzağı, domates güvesine karşı kitlesel mücadele yöntemidir. Örtüaltında feromon ve su tuzağı olarak kullanır. Kimi zaman ışık, feromon, su tuzağı olarak da kullanılabilir. Açık alanda ise delta tipi feromon tuzakları ve feromon+su tuzakları etkilidir.

Kitle halinde yalamaya yaran bu yöntem sayesinde seralara bu zararlının girişi de engellenmiş olur. Ancak bu yöntemi serada kullanırken, havalandırma gibi alanların tül yardımıyla kapalı olması gerektiğini unutmamalısınız.

Tuta Tuzağı Fiyatları

Su tuzağı olarak da adlandırılan tuta tuzağı, hem etkili hem de ekonomik açıdan avantajlı bir üründür. Ürünün fiyatları ise kaç adet satın alınacağına, alanın büyüklüğüne göre değişiklik gösterir. Tuza tuzağı fiyatları hakkında detaylı bilgi almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

 

Domates güvesiyle biyoteknik mücadele konusunda broşürümüze buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.